Kurum'un Kuruluş Nedenleri :

     Selçuklu İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğunun Tanzimat Devrine kadar yüksek öğrenim birkaç büyük merkezde bulunan üst düzey medreselerce yerine getirilmekteydi.

     Osmanlılar devrinde büyük merkezler dışında ikamet eden halkın, çocuklarına öğrenim yaptırma, ulaşım, barınma, iaşe, kitap, para gibi sorunlarında sıkıntılar doğmuş, bu sorunlara çare bulabilmek için çabalar harcanmış bu nedenle, medreselerin bulundukları bilim merkezlerinde kuruluş amaçları dogrultusunda teşkilatlanması ve kendi içlerinde bütünleştirilmesi yoluyla "Külliyeler" oluşturulmuştur.

     Buralarda halkın ve öğrencilerin bir taraftan din ve dünya bilimleri alanlarında bilgi, beceri ve deneyim sahibi olmaları sağlanmış, diğer taraftan medreselere devam eden öğrencilerin yatak, yemek, temizlik vb. ihtiyaçlarının giderildiği imaretler ile buralara harcanacak paraları sağlayacak akaretler kurulmuş, zengin kitaplıklar ile takviye edilen külliyeler halkın ve öğrencilerin eğitimi ve öğretimi, dini, kültürel ve ilmi, mesleki ihtiyaçlarının karşılandığı birer eğitim öğretim ve sosyal merkezler haline getirilmiştir.

     Cumhuriyet döneminde ise 6 Mart 1924 tarihinde yürürlüğe giren 430 sayılı Kanun ile medrese ve imaretler kapatılmıştır. Bu durum, yüksek öğrenim öğrencilerinin barınma, yemek vb. ihtiyaçlarının giderilmesinde sıkıntı yaşatmışsa da Cumhuriyet hükümetleri, bazi okulları yatılı (leyli) hale getirmiş ve bir kisim medreselerin barinma yerlerinden yararlanmak suretiyle sıkıntının hafifletilmesine çalışmıştır.

     İstanbul ve Ankara'da yükseköğretim kurumlarına devam eden öğrencileri sayılarının artmasıyla, barınma ve beslenme ihtiyaçlarının giderilmesinde süre gelen sıkıntılar karşısında İl Özel İdareleri, Belediyeler, Dernekler ve özel kişilerce yurtlar açılmaya başlanmıştır. Bu gelişmeler sonucunda, kamusal nitelik taşıyan yurt işletmeciliğini denetim altına almak üzere yeni düzenlemelere gidilmiştir.

     03 Mayıs 1949 tarihinde yürürlüğe giren 5375 sayılı Kanun ile "Yurt ve Aşevleri" konusu Milli Eğitim Bakanlığı'nın yönetim ve sorumluluğuna verilmiş, daha sonra 5661 sayılı Kanun ile özel ve tüzel kişilere ait yurtların açılmasına izin verilmesi, kapatılması ve denetlenmesi bu Bakanlığın görevleri arasına alınmıştır.

     Yükseköğrenim öğrencilerinin barınma, beslenme ve diğer ihtiyaçlarının giderilmesinde sıkıntılar doğmuş, bu taleplerin karşılanmasında süregelen sıkıntılar karşısında İl Özel İdareleri, Belediyeler ile Dernekler ve özel kişilerce ticari amaçlarla yurtlar açılmaya başlanmıştır. Ancak bu şekilde açılmış olan yurtlar yüksek öğrenim öğrencilerinin barınma sorununu çözememiştir.

     1961 Anayasasının 50 nci maddesi; Devlete halkın eğitim ve öğretim ihtiyaçlarını karşılamayı başta gelen ödev olarak vermiş ve maddi imkanlardan yoksun başarılı Türk gençlerinin öğrenimlerini sağlıklı ve düzenli bir biçimde sağlamak sosyal ve kültürel gelişmelerine katkıda bulunmak amacıyla burs ve diğer yollarla gerekli yardımların yapılmasını öngörmüştür.

     Anayasa ile Devlete ait olduğu bildirilen bu görevlerin yerine getirilmesi için 22 Ağustos 1961 tarihinde yürürlüğe giren 351 sayılı Kanun ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu kurulmuştur.

Kurum'un Kuruluşu :

      Yükseköğrenim öğrencilerinin barınma, beslenme ve diğer ihtiyaçlarının giderilmesinde sıkıntılar doğmuş, bu taleplerin karşılanmasında süregelen sıkıntılar karşısında İl Özel İdareleri, Belediyeler ile Dernekler ve özel kişilerce ticari amaçlarla yurtlar açılmaya başlanmıştır. Ortaya çıkan sorunları gidermek için kanuni düzenlemelere gidilmiştir.

     Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nun lüzum ve önemini ilk defa düşünen, tasarıyı hazırlayan, üniversitelerde, Bakanlar Kurulu'nda ve Meclis Komisyonlarında savunmasını yapan Kurmay Binbaşı "Ali ARMAĞAN" 27 Mayıs 1960 hareketinden sonra TBMM'nde çalışan Milli Birlik Komitesi'ne yardımcı olmak amacıyla çağrılmış, daha sonra Meclis Basın Bürosu Başkanlığı'na getirilmiştir. Kurmay Binbaşı "Ali ARMAĞAN" a Başbakan Yardımcısı Orgeneral "Fahri ÖZDİLEK" tarafından "Üniversite Gençliğinin Yurt Sorunu" ile ilgili görev verilmiştir. Daha önce hiçbir bilgisi olmayan, konu hakkında kişisel çaba ve gayretleri sonucunda konunun ancak bir kanun tasarısı hazırlamak ve Meclise sevk etmekle mümkün olabileceğine karar vermiştir. Milli Birlik komitesi tarafından kurulan ve (ARMAĞAN, kurulan komisyonda Milli Birlik Komitesi Temsilcisi olarak görev almıştır) 15'i Temsilciler Meclisi üyesi, 25'i de bu konuda ihtisas sahibi kişilerden meydana gelen Komisyon'ca gece gündüz çalışılarak bir ön tasarı hazırlanmış, bu tasarı Sayın ARMAĞAN'ın kişisel gayretleri sonucu, Bakanlar Kurulu ve üniversite tarafından incelenmiş, bazı değişikliklerle 2 Ağustos 1961 tarihinde Meclise sevk edilmiş, Temsilciler Meclisi'nin ilgili komisyonlarının da tetkiki ile tasarı son şeklini almıştır.

     Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu Tasarısı TBMM'nde, maddelerin okunması ve maddeler üzerinde görüşüldükten sonra "16 Ağustos 1961" tarihinde kanunlaşmış, "22 Ağustos 1961" tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Kurum hizmetlerine "4 Ekim 1961" tarihinde başlamıştır.

Kurum'un Amacı ve Teşkilat Yapısı :

     Kurumun amacı; yüksek öğrenim gören gençlerin eğitim ve öğretimlerini kolaylaştırmak, sosyal ve kültürel gelişmelerine katkıda bulunmak maksadıyla burs ve kredi vermek, yurtlar yaptırmak, işletmek ve beslenmelerine katkıda bulunmaktır.
     Kurum; 1961 Yılında 351 sayılı Kanun ile kurulmuş olup, tüzel kişiliğe haiz, özel hukuk hükümlerine tabi, Millî Eğitim Bakanlığının bağlı kuruluşudur. 351 sayılı Kanuna göre Kurumun organları; Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve Genel Müdürlüktür.
     Genel Kurul; Kurumun üst karar organıdır. Millî Eğitim Bakanı Genel Kurulun tabii başkanıdır. Yönetim Kurulu, Genel Kurula karşı icra, Genel Müdürlüğe karşı karar, Genel Müdürlük ise Kurumun Yürütme organıdır.
     Kurum, merkez teşkilatı ile 20 bölge müdürlüğü ve bu bölge müdürlüklerine bağlı 219 yurt müdürlüğünden oluşmaktadır.
     Yurtkur'un yüksek öğrenim gören gençlere sunmuş olduğu hizmetler 2 ana başlık altında yer almaktadır.

Kurumun Statüsü :

      Kurum tüzel kişiliğe haiz, özel hukuk hükümlerine tabi, sosyal amaçlı hizmet veren bir kamu kuruluşudur.

      Başlangıçta Kurum Milli Eğitim Bakanlığının denetiminde iken, bu denetim 6 Şubat 1970 gün ve 3/707 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi gereğince 4951 sayılı Kanuna göre 3 Kasım 1969'da kurulan Gençlik ve Spor Bakanlığı'na devredilmiştir.

      Daha sonra 179 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 3046 sayılı Kanun ile Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı kuruluş haline getirilmiştir.

      Kurum halen Milli Eğitim Bakanlığı'nın bağlı kuruluşu olarak görevini sürdürmektedir.

      Kurum özel bütçeli olup, gelir ve giderleri ile ilgili bütün işlemleri 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile 2490 ve bu kanunu değiştiren 2886 sayılı Arttırma, Eksiltme ve İhale Kanunu hükümleri ile Sayıştay'ın vize ve denetimi dışında tutulmuştur.

      Kurum hesap ve işlemleri Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından 3460 sayılı Kanun ile ek ve tadillerinden olan 468 sayılı Kanun ve bu Kanunu değiştiren 72 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine göre denetlenmektedir.

      Ayrıca; Kurum işlem ve hesapları Maliye Bakanlığı ile Mili Eğitim Bakanlığı tarafından her zaman denetlenebilmektedir.

      Kurum personeli barem yönünden 3659 sayılı Kanun Hükümlerine tabidir.

       İşçi statüsündeki personele iş mevzuatı uygulanmaktadır.